Emre
New member
Sayılamayan İsimlerde Ne Kullanılır? İngilizcede “Much, Many, Some, Any, A Lot Of” Mantığını Gerçekten Anlamak
İngilizce öğrenirken insanın karşısına ilk başta çok basit görünen ama ilerledikçe sürekli ayağa dolanan konulardan biri de sayılamayan isimler. Özellikle “much mı, many mi?”, “information’ın çoğulu neden informations değil?”, “neden advice diyebiliyorum ama an advice diyemiyorum?” gibi sorular bir noktadan sonra ezber listesinden çıkıp İngilizcenin nasıl düşündüğünü anlamaya dönüşüyor.
Benim bu konuda en ilginç bulduğum taraf şu: İngilizce aslında yalnızca “kaç tane?” sorusuna bakmıyor; bazen “ne kadar?”, “hangi miktarda?”, “hangi türde?” veya “bir bütün olarak ne kadar?” diye bakıyor. Dolayısıyla sayılamayan isim meselesi yalnızca bir gramer kuralı değil, dilin dünyayı sınıflandırma biçimiyle de ilgili.
Cambridge Grammar ve British Council kaynaklarında da temel ayrım oldukça net biçimde ortaya konuyor: sayılabilen isimler tek tek birimler olarak ele alınırken, sayılamayan isimler madde, bütün, soyut kavram veya kolayca ayrı birimlere bölünmeyen miktarlar şeklinde düşünülüyor. LearnEnglish - British Council+1
Sayılamayan isim nedir? Önce “saymak” kavramını değiştirelim
“Uncountable noun” yani sayılamayan isim, İngilizcede doğrudan “one, two, three” şeklinde sayılmayan isimdir.
Örneğin:
- water
- milk
- sugar
- rice
- money
- information
- advice
- furniture
- knowledge
- research
- traffic
- equipment
gibi kelimeler çoğunlukla sayılamayan isim olarak kullanılır.
Buradaki önemli nokta, bunların gerçek hayatta ölçülememesi değildir. Elbette suyu litreyle, şekeri gramla, pirinci kilogramla ölçebiliriz. Fakat İngilizce “water” kelimesinin kendisini bir, iki, üç şeklinde saymaz.
Mesela:
How much water do you drink?
Ne kadar su içiyorsun?
Burada “water” sayılamayan bir miktar olarak ele alınıyor.
Ama:
How many bottles of water do you drink?
Kaç şişe su içiyorsun?
dediğimiz anda artık “bottle” sayılabilir bir birim olduğu için many kullanıyoruz.
Bence konunun kilit noktası tam olarak burada. İngilizce “su”yu değil, “şişeyi” sayıyor.
Bu nedenle “uncountable = hiçbir şekilde ölçülemez” şeklinde düşünmek yanlış olur. Asıl mesele, ismin cümlede doğrudan ayrı ayrı birimler halinde mi, yoksa bir kütle/bütün/soyut kavram olarak mı ele alındığıdır. Cambridge de bazı sayılamayan isimlerin ölçü veya tür anlamı kazanarak sayılabilir şekilde kullanılabildiğini özellikle belirtiyor. Cambridge Sözlükleri
Sayılamayan isimlerde en temel kelimeler: much, some ve any
Sayılamayan isimlerle ilgili ilk öğrenilmesi gereken üç kelime much, some ve any.
Much genellikle “çok miktarda/ne kadar” anlamında kullanılır.
How much money do you have?
Ne kadar paran var?
I don't have much time.
Çok fazla zamanım yok.
There isn't much information available.
Mevcut fazla bilgi yok.
Cambridge, much kelimesinin özellikle sayılamayan isimlerle ve çoğunlukla soru ve olumsuz cümlelerde kullanıldığını belirtiyor. Cambridge Sözlükleri+1
Olumlu cümlede ise günlük İngilizcede “much” biraz resmi veya doğal olmayan bir hava verebilir:
I have much money.
Gramer açısından bazı bağlamlarda mümkün olsa da günlük konuşmada bunun yerine:
I have a lot of money.
demek çok daha doğal.
İşte burada İngilizce öğrenenlerin önemli bir bölümü “kural” ile “doğal kullanım” arasındaki farkı fark ediyor.
Peki “some” ve “any” ne zaman kullanılır?
Some, sayılamayan isimlerle özellikle olumlu cümlelerde çok kullanılır:
I need some water.
Biraz suya ihtiyacım var.
She gave me some advice.
Bana biraz tavsiye verdi.
We need some information.
Biraz bilgiye ihtiyacımız var.
Any ise özellikle olumsuz cümlelerde ve sorularda karşımıza çıkar:
I don't have any money.
Hiç param yok.
We don't need any information.
Herhangi bir bilgiye ihtiyacımız yok.
Do you have any advice?
Herhangi bir tavsiyen var mı?
British Council da sayılamayan isimlerde olumlu cümlelerde some, olumsuz cümlelerde any, sorularda ise çoğunlukla any kullanımını örnekliyor. Bununla birlikte teklif ve rica cümlelerinde some kullanımının da doğal olduğunu vurguluyor. LearnEnglish - British Council
Örneğin:
Would you like some coffee?
Burada “some” kullanılması oldukça normaldir.
Bence bunun arkasındaki mantık da ilginç: Konuşan kişi yalnızca matematiksel bir miktar sormuyor; karşı tarafa bir şey sunuyor. Yani dil, gramerle birlikte iletişim niyetini de yansıtıyor.
Much mı many mi? En çok yapılan hata burada
Klasik ayrım:
Much + sayılamayan isim
Many + sayılabilen çoğul isim
Örneğin:
How much money do you need?
ama:
How many books do you need?
How much water is there?
ama:
How many bottles are there?
Cambridge'in açıklaması da bu ayrımı doğrudan destekliyor: much tekil/sayılamayan isimlerle, many ise çoğul ve sayılabilen isimlerle kullanılıyor. Cambridge Sözlükleri
Dolayısıyla:
How many money?
yerine:
How much money?
demeliyiz.
Aynı şekilde:
many information
yerine:
much information
veya daha doğal biçimde:
a lot of information
kullanılır.
Burada özellikle Türkçe konuşanların kafası karışabiliyor. Türkçede “çok bilgi”, “çok para”, “çok insan” derken “çok” kelimesi isim türüne göre değişmiyor. İngilizcede ise much/many ayrımı var.
Bu nedenle İngilizcede miktar ifade ederken yalnızca “çok” kelimesini çevirmek yerine önce ismin türünü belirlemek gerekiyor.
“A lot of” neden bu kadar önemli?
Günlük konuşmalarda sayılamayan isimlerle en kullanışlı yapılardan biri a lot of.
Örneğin:
I have a lot of work.
She has a lot of experience.
There is a lot of traffic today.
We need a lot of information.
Bu yapı hem sayılabilen hem de sayılamayan isimlerle kullanılabilir:
a lot of books
a lot of money
a lot of people
a lot of time
Cambridge, a lot of ve lots of yapılarını hem sayılamayan isimlerle hem de çoğul sayılabilen isimlerle kullanabildiğimizi ve özellikle günlük/rahat dilde bunların much/many yerine sıkça tercih edildiğini belirtiyor. Cambridge Sözlükleri+1
Bu yüzden konuşma İngilizcesinde:
I don't have much money.
doğal bir cümledir.
Ama olumlu cümlede:
I have a lot of money.
çok daha doğal duyulur.
Bu küçük ayrım, İngilizceyi sınav İngilizcesinden gerçek hayattaki İngilizceye taşıyan önemli ayrıntılardan biri.
“Too much” ve “too many” arasındaki fark
Bir başka kritik ayrım da:
too much + sayılamayan isim
too many + sayılabilen çoğul isim
Örneğin:
There is too much sugar in this coffee.
Kahvede fazla şeker var.
There are too many people here.
Burada çok fazla insan var.
I have too much work.
Çok fazla işim var.
I have too many tasks.
Çok fazla görevim var.
Cambridge de bu ayrımı özellikle vurguluyor: too much sayılamayan isimlerle, too many çoğul sayılabilen isimlerle kullanılıyor. Cambridge Sözlükleri
Burada aslında çok güzel bir mantık zinciri ortaya çıkıyor:
much → miktar
many → sayı
too much → gereğinden fazla miktar
too many → gereğinden fazla sayı
Bu mantığı kavradığınız zaman onlarca kelimeyi ayrı ayrı ezberlemek gerekmiyor.
En tehlikeli grup: information, advice, furniture, equipment
Bence İngilizce öğrenenleri en fazla yanıltan grup, Türkçede çoğul olarak düşünebildiğimiz halde İngilizcede sayılamayan kabul edilen kelimeler.
Örneğin:
information
Türkçede “bilgiler” diyebiliyoruz.
Ama İngilizcede:
informations
değil,
information
kullanılır.
“Bir bilgi” demek istediğimizde ise:
an information
değil,
a piece of information
denir.
Aynı mantık:
advice → a piece of advice
furniture → a piece of furniture
equipment → a piece of equipment
şeklinde çalışabilir.
Cambridge, information ve furniture gibi kelimelerin sayılamayan isim olarak kullanıldığını açıkça listeliyor. Cambridge Sözlükleri
Buradaki “piece of” yapısını küçümsememek lazım. Çünkü İngilizce doğrudan nesnenin kendisini değil, onun birimini oluşturuyor.
information = bilgi bütünü
a piece of information = bir bilgi parçası
Bu açıdan “piece of” sadece ezberlenmesi gereken bir kalıp değil; İngilizcenin sayılamayan kavramları sayılabilir birimlere dönüştürme yöntemlerinden biri.
İlginç nokta: Bazı isimler hem sayılabilir hem sayılamaz
İngilizce öğrenirken insanın karşısına ilk başta çok basit görünen ama ilerledikçe sürekli ayağa dolanan konulardan biri de sayılamayan isimler. Özellikle “much mı, many mi?”, “information’ın çoğulu neden informations değil?”, “neden advice diyebiliyorum ama an advice diyemiyorum?” gibi sorular bir noktadan sonra ezber listesinden çıkıp İngilizcenin nasıl düşündüğünü anlamaya dönüşüyor.
Benim bu konuda en ilginç bulduğum taraf şu: İngilizce aslında yalnızca “kaç tane?” sorusuna bakmıyor; bazen “ne kadar?”, “hangi miktarda?”, “hangi türde?” veya “bir bütün olarak ne kadar?” diye bakıyor. Dolayısıyla sayılamayan isim meselesi yalnızca bir gramer kuralı değil, dilin dünyayı sınıflandırma biçimiyle de ilgili.
Cambridge Grammar ve British Council kaynaklarında da temel ayrım oldukça net biçimde ortaya konuyor: sayılabilen isimler tek tek birimler olarak ele alınırken, sayılamayan isimler madde, bütün, soyut kavram veya kolayca ayrı birimlere bölünmeyen miktarlar şeklinde düşünülüyor. LearnEnglish - British Council+1
Sayılamayan isim nedir? Önce “saymak” kavramını değiştirelim
“Uncountable noun” yani sayılamayan isim, İngilizcede doğrudan “one, two, three” şeklinde sayılmayan isimdir.
Örneğin:
- water
- milk
- sugar
- rice
- money
- information
- advice
- furniture
- knowledge
- research
- traffic
- equipment
gibi kelimeler çoğunlukla sayılamayan isim olarak kullanılır.
Buradaki önemli nokta, bunların gerçek hayatta ölçülememesi değildir. Elbette suyu litreyle, şekeri gramla, pirinci kilogramla ölçebiliriz. Fakat İngilizce “water” kelimesinin kendisini bir, iki, üç şeklinde saymaz.
Mesela:
How much water do you drink?
Ne kadar su içiyorsun?
Burada “water” sayılamayan bir miktar olarak ele alınıyor.
Ama:
How many bottles of water do you drink?
Kaç şişe su içiyorsun?
dediğimiz anda artık “bottle” sayılabilir bir birim olduğu için many kullanıyoruz.
Bence konunun kilit noktası tam olarak burada. İngilizce “su”yu değil, “şişeyi” sayıyor.
Bu nedenle “uncountable = hiçbir şekilde ölçülemez” şeklinde düşünmek yanlış olur. Asıl mesele, ismin cümlede doğrudan ayrı ayrı birimler halinde mi, yoksa bir kütle/bütün/soyut kavram olarak mı ele alındığıdır. Cambridge de bazı sayılamayan isimlerin ölçü veya tür anlamı kazanarak sayılabilir şekilde kullanılabildiğini özellikle belirtiyor. Cambridge Sözlükleri
Sayılamayan isimlerde en temel kelimeler: much, some ve any
Sayılamayan isimlerle ilgili ilk öğrenilmesi gereken üç kelime much, some ve any.
Much genellikle “çok miktarda/ne kadar” anlamında kullanılır.
How much money do you have?
Ne kadar paran var?
I don't have much time.
Çok fazla zamanım yok.
There isn't much information available.
Mevcut fazla bilgi yok.
Cambridge, much kelimesinin özellikle sayılamayan isimlerle ve çoğunlukla soru ve olumsuz cümlelerde kullanıldığını belirtiyor. Cambridge Sözlükleri+1
Olumlu cümlede ise günlük İngilizcede “much” biraz resmi veya doğal olmayan bir hava verebilir:
I have much money.
Gramer açısından bazı bağlamlarda mümkün olsa da günlük konuşmada bunun yerine:
I have a lot of money.
demek çok daha doğal.
İşte burada İngilizce öğrenenlerin önemli bir bölümü “kural” ile “doğal kullanım” arasındaki farkı fark ediyor.
Peki “some” ve “any” ne zaman kullanılır?
Some, sayılamayan isimlerle özellikle olumlu cümlelerde çok kullanılır:
I need some water.
Biraz suya ihtiyacım var.
She gave me some advice.
Bana biraz tavsiye verdi.
We need some information.
Biraz bilgiye ihtiyacımız var.
Any ise özellikle olumsuz cümlelerde ve sorularda karşımıza çıkar:
I don't have any money.
Hiç param yok.
We don't need any information.
Herhangi bir bilgiye ihtiyacımız yok.
Do you have any advice?
Herhangi bir tavsiyen var mı?
British Council da sayılamayan isimlerde olumlu cümlelerde some, olumsuz cümlelerde any, sorularda ise çoğunlukla any kullanımını örnekliyor. Bununla birlikte teklif ve rica cümlelerinde some kullanımının da doğal olduğunu vurguluyor. LearnEnglish - British Council
Örneğin:
Would you like some coffee?
Burada “some” kullanılması oldukça normaldir.
Bence bunun arkasındaki mantık da ilginç: Konuşan kişi yalnızca matematiksel bir miktar sormuyor; karşı tarafa bir şey sunuyor. Yani dil, gramerle birlikte iletişim niyetini de yansıtıyor.
Much mı many mi? En çok yapılan hata burada
Klasik ayrım:
Much + sayılamayan isim
Many + sayılabilen çoğul isim
Örneğin:
How much money do you need?
ama:
How many books do you need?
How much water is there?
ama:
How many bottles are there?
Cambridge'in açıklaması da bu ayrımı doğrudan destekliyor: much tekil/sayılamayan isimlerle, many ise çoğul ve sayılabilen isimlerle kullanılıyor. Cambridge Sözlükleri
Dolayısıyla:
How many money?yerine:
How much money?demeliyiz.
Aynı şekilde:
many informationyerine:
much informationveya daha doğal biçimde:
a lot of informationkullanılır.
Burada özellikle Türkçe konuşanların kafası karışabiliyor. Türkçede “çok bilgi”, “çok para”, “çok insan” derken “çok” kelimesi isim türüne göre değişmiyor. İngilizcede ise much/many ayrımı var.
Bu nedenle İngilizcede miktar ifade ederken yalnızca “çok” kelimesini çevirmek yerine önce ismin türünü belirlemek gerekiyor.
“A lot of” neden bu kadar önemli?
Günlük konuşmalarda sayılamayan isimlerle en kullanışlı yapılardan biri a lot of.
Örneğin:
I have a lot of work.
She has a lot of experience.
There is a lot of traffic today.
We need a lot of information.
Bu yapı hem sayılabilen hem de sayılamayan isimlerle kullanılabilir:
a lot of books
a lot of money
a lot of people
a lot of time
Cambridge, a lot of ve lots of yapılarını hem sayılamayan isimlerle hem de çoğul sayılabilen isimlerle kullanabildiğimizi ve özellikle günlük/rahat dilde bunların much/many yerine sıkça tercih edildiğini belirtiyor. Cambridge Sözlükleri+1
Bu yüzden konuşma İngilizcesinde:
I don't have much money.
doğal bir cümledir.
Ama olumlu cümlede:
I have a lot of money.
çok daha doğal duyulur.
Bu küçük ayrım, İngilizceyi sınav İngilizcesinden gerçek hayattaki İngilizceye taşıyan önemli ayrıntılardan biri.
“Too much” ve “too many” arasındaki fark
Bir başka kritik ayrım da:
too much + sayılamayan isim
too many + sayılabilen çoğul isim
Örneğin:
There is too much sugar in this coffee.
Kahvede fazla şeker var.
There are too many people here.
Burada çok fazla insan var.
I have too much work.
Çok fazla işim var.
I have too many tasks.
Çok fazla görevim var.
Cambridge de bu ayrımı özellikle vurguluyor: too much sayılamayan isimlerle, too many çoğul sayılabilen isimlerle kullanılıyor. Cambridge Sözlükleri
Burada aslında çok güzel bir mantık zinciri ortaya çıkıyor:
much → miktar
many → sayı
too much → gereğinden fazla miktar
too many → gereğinden fazla sayı
Bu mantığı kavradığınız zaman onlarca kelimeyi ayrı ayrı ezberlemek gerekmiyor.
En tehlikeli grup: information, advice, furniture, equipment
Bence İngilizce öğrenenleri en fazla yanıltan grup, Türkçede çoğul olarak düşünebildiğimiz halde İngilizcede sayılamayan kabul edilen kelimeler.
Örneğin:
information
Türkçede “bilgiler” diyebiliyoruz.
Ama İngilizcede:
informationsdeğil,
informationkullanılır.
“Bir bilgi” demek istediğimizde ise:
an informationdeğil,
a piece of informationdenir.
Aynı mantık:
advice → a piece of advice
furniture → a piece of furniture
equipment → a piece of equipment
şeklinde çalışabilir.
Cambridge, information ve furniture gibi kelimelerin sayılamayan isim olarak kullanıldığını açıkça listeliyor. Cambridge Sözlükleri
Buradaki “piece of” yapısını küçümsememek lazım. Çünkü İngilizce doğrudan nesnenin kendisini değil, onun birimini oluşturuyor.
information = bilgi bütünü
a piece of information = bir bilgi parçası
Bu açıdan “piece of” sadece ezberlenmesi gereken bir kalıp değil; İngilizcenin sayılamayan kavramları sayılabilir birimlere dönüştürme yöntemlerinden biri.
İlginç nokta: Bazı isimler hem sayılabilir hem sayılamaz