Sen bilirsin cümle mi ?

Deniz

New member
Objektif değerlendirme, duyguları yok saymak anlamına gelmez. Bir kararın sonuçlarını değerlendirirken kişinin ihtiyaçlarını, memnuniyetini ve ilişkide ortaya çıkabilecek etkileri de hesaba katmak mümkündür.
[HEADING=1]Duygusal ve toplumsal değerlendirme ne demektir?[/HEADING]
Başka bir kişi ise aynı sözü duyduğunda yalnızca kararın kendisine bırakılmasına odaklanmaz. “Bunu neden şimdi söyledi?”, “Biraz önce anlattığım şeyi önemsemediğimi mi düşünüyor?” veya “Bana kızgın mı?” gibi sorular da aklına gelebilir.

Örneğin bir kadın, hafta sonu için yaptığı planın partneri tarafından sürekli değiştirilmesinden rahatsız olabilir. Sonunda “Sen bilirsin,” dediğinde asıl beklentisi, partnerinin yalnızca bu iki kelimeyi duyması değil, önceki konuşmaların yarattığı hayal kırıklığını da fark etmesi olabilir.

Bununla birlikte aynı deneyimi yaşayan bir erkek de kendisini anlaşılmamış hissedebilir. Dolayısıyla burada söz konusu olan, duyguların kadınlara veya mantığın erkeklere ait olması değil; bireyin geçmiş deneyimlerinin, ilişki beklentilerinin ve iletişim alışkanlıklarının konuşmaya yön vermesidir.

Benim değerlendirmem şu: Objektif ve duygusal bakış açıları birbirinin karşıtı olmak zorunda değildir. Bir insan hem veriye dayanarak karar verebilir hem de o kararın karşısındaki kişide nasıl bir etki yaratacağını önemseyebilir.

İletişimde başarılı olmak, bu iki yaklaşımı birbirinden ayırmak yerine birlikte kullanabilmekle mümkündür.
[HEADING=1]4. Araştırmalar Ne Söylüyor? Sayılar ve Bilimsel Bulgular[/HEADING]
Cinsiyetler arasındaki iletişim farklılıklarını değerlendirmek için tek tek anekdotlara değil, araştırmaların genel sonuçlarına bakmak gerekir.

Campbell Leaper ve Melanie Ayres'in 2007 yılında yayımlanan meta-analizi, yetişkinlerin konuşkanlık, yakınlık kurmaya yönelik konuşma ve kendini iddialı biçimde ifade etme özelliklerini inceleyen araştırmaları bir araya getirmiştir.

Araştırmada ortalama farklılıklar istatistiksel olarak anlamlı olsa da genel olarak çok küçük bulunmuştur. Erkeklerin daha konuşkan olduğu yönündeki ortalama farkın etki büyüklüğü d=−0,14d=-0{,}14d=−0,14, daha iddialı konuşma yönündeki farkın d=0,09d=0{,}09d=0,09, kadınların daha ilişki destekleyici konuşma kullanması yönündeki farkın ise d=0,12d=0{,}12d=0,12 olduğu bildirilmiştir. Ayrıca bazı koşullarda farklılıkların yönünün değişebildiği belirtilmiştir. PubMed+1

Bu rakamların anlamı nedir?

Etki büyüklüğü, iki grubun belirli bir özellik bakımından ne ölçüde farklılaştığını anlamaya yardımcı olur. Bu çalışmada bildirilen değerler, ortalama farkların küçük olduğunu gösterir. Üstelik grup ortalamaları, tek tek kişilerin nasıl davranacağını kesin olarak belirlemez.

Başka bir deyişle, araştırmada kadınların ortalama olarak biraz daha fazla ilişki destekleyici konuşma kullandığı sonucuna ulaşılması, belirli bir kadının “Sen bilirsin” ifadesini mutlaka duygusal bir mesaj olarak yorumlayacağı anlamına gelmez.

Aynı şekilde erkeklerin ortalama olarak daha iddialı konuşma kullanması, belirli bir erkeğin duygusal ipuçlarını gözden kaçıracağı sonucunu da doğurmaz.

Burada üç kavramı birbirinden ayırmak gerekiyor:

- İstatistiksel anlamlılık: Gözlenen farkın kullanılan istatistiksel model altında rastlantıyla açıklanmasının ne ölçüde olası olduğu.

- Etki büyüklüğü: Farkın büyüklüğü ve pratik önemine ilişkin ölçü.

- Bireysel farklılık: Aynı gruptaki insanların birbirlerinden ne kadar farklı olabildiği.

Bir araştırmanın ortalama bir farklılık bulması, bu farklılığın günlük hayattaki her konuşmayı açıklayabileceğini göstermez. Özellikle kişiler arası iletişimde konuşmanın amacı, ilişkinin geçmişi ve tarafların beklentileri gibi etkenler de değerlendirilmelidir.

Üstelik bu araştırmaların sonuçları, doğrudan “Sen bilirsin” ifadesinin kadınlar ve erkekler tarafından nasıl yorumlandığını ölçen deneyler olarak değerlendirilmemelidir. Bunlar daha geniş dil kullanımı ve iletişim davranışları hakkında bilgi verir. Bu ayrım, bilimsel bulguları doğru yorumlamak açısından önemlidir.
[HEADING=1]5. Toplumsal Roller ve Öğrenilmiş İletişim Alışkanlıkları[/HEADING]
İletişim biçimimizi yalnızca kişiliğimiz belirlemez. Ailede öğrendiklerimiz, büyüdüğümüz çevre, toplumsal beklentiler ve önceki ilişkilerimiz de konuşma alışkanlıklarımızı şekillendirebilir.

Bazı ailelerde çocuklara öfkelerini doğrudan ifade etmeleri öğretilir. Bazılarında ise tartışmayı büyütmemek, büyüklerle ters düşmemek veya duyguları açıkça göstermemek daha fazla teşvik edilir. Bu tür farklılıklar, yetişkinlikte kişinin anlaşmazlıkları nasıl ele aldığını etkileyebilir.

Örneğin çocukluğundan itibaren “Erkek adam duygusunu belli etmez” mesajını alan bir erkek, kırıldığında bunu doğrudan ifade etmek yerine konuşmayı kısa kesmeyi öğrenmiş olabilir. “Başkalarının duygularını düşünmek zorundasın” mesajıyla yetişmiş bir kadın ise karşısındaki kişinin memnuniyetsizliğini anlamaya daha fazla çaba gösterebilir.

Ancak bu örnekler olası toplumsal öğrenme süreçlerini anlatır; her erkeğin ve her kadının aynı şekilde yetiştiğini göstermez. Bir erkek, ailesinde duygularını açıkça ifade etmenin teşvik edildiği bir ortamda büyümüş olabilir. Bir kadın da sürekli başkalarının beklentilerini karşılamak zorunda bırakıldığı için bu beklentilerden uzaklaşmayı seçebilir.

Amerikan Psikoloji Birliği'nin aktardığı araştırmalar da cinsiyet kalıplarının toplumsal rollerle ilişkili olduğunu ve bu kalıpların zaman içinde değişebildiğini göstermektedir. Örneğin kadınların ve erkeklerin yetkinliği hakkındaki toplumsal algılar, farklı dönemlerde değişim göstermiştir. https://www.apa.org+1

Buradan çıkarılabilecek önemli sonuç şu: Bir insanın iletişim biçimini anlamak için yalnızca cinsiyetini değil, hangi davranışların kendisinden beklendiğini ve hangi davranışları göstermesine izin verildiğini de değerlendirmek gerekir.

“Sen bilirsin” sözünü kullanan bir kişi, gerçekten kararı karşı tarafa bırakıyor olabilir. Fakat kendi fikrini açıklamanın tartışmaya yol açacağını düşündüğü için de susuyor olabilir.

Bu iki olasılığı birbirinden ayırabilmek, kişiyi bir toplumsal kalıbın içine yerleştirmekten daha anlamlıdır.
[HEADING=1]6. İlişkilerde “Sen Bilirsin”: Özgürlük mü, Sorumluluğu Devretmek mi?[/HEADING]
Bu ifade, özellikle romantik ilişkilerde iki farklı beklentiyi karşı karşıya getirebilir.

Bir taraf, “Kararı sana bıraktım; artık istediğini yapabilirsin,” diye düşünürken diğer taraf, “Benim ne düşündüğümü merak etmedi; kararı bana bırakarak konudan uzaklaştı,” diye hissedebilir.

İki tarafın da kendi bakış açısından makul gerekçeleri bulunabilir.

Örneğin ortak bir tatil planında taraflardan biri bütün seçenekleri araştırmış, fiyatları karşılaştırmış ve ulaşım koşullarını incelemiş olsun. Diğeri de “Sen bilirsin,” diyerek seçimi ona bıraksın. Bu durumda ilk kişi, karar verme sorumluluğunun kendisinde olduğunu düşünebilir.

Fakat aynı kararın ardından bir sorun çıktığında, ikinci kişi “Aslında ben o oteli istemiyordum,” derse ilk kişi kendisini haksızlığa uğramış hissedebilir. Çünkü açıkça itiraz edilmediği için seçimin kabul edildiğini düşünmüştür.

Buradaki sorun cinsiyetten çok, karar yetkisi ile sorumluluğun nasıl paylaşıldığıdır.

Birlikte karar verilen konularda tarafların tercihlerini açıkça belirtmesi, anlaşmazlıkların sonradan büyümesini önleyebilir. “Sen bilirsin” ifadesi gerçekten karar devri anlamına geliyorsa bunun sınırlarının da anlaşılır olması gerekir.

Öte yandan bir insanın her kararını ayrıntılı biçimde açıklamasını beklemek de gerçekçi değildir. Bazı konularda taraflardan biri gerçekten daha az ilgili olabilir ve kararın diğer kişi tarafından verilmesinden memnuniyet duyabilir.

Bu nedenle çözüm, her “Sen bilirsin” ifadesinin arkasında gizli bir anlam aramak değil, gerektiğinde açıklık sağlamaktır.

Örneğin şu sorular yardımcı olabilir:

- “Gerçekten benim seçmemi mi istiyorsun, yoksa senin de tercih ettiğin bir seçenek var mı?”

- “Bu konuda farklı düşünüyorsan rahatça söyleyebilirsin.”

- “Kararı bana bırakman sorun değil; yalnızca sonradan ikimizin de memnun olmasını istiyorum.”

Bu tür sorular, karşı tarafı suçlamadan niyetini anlamaya yardımcı olur.
[HEADING=1]7. İş Hayatında ve Arkadaşlık İlişkilerinde Aynı İfade Nasıl Değişir?[/HEADING]
“Sen bilirsin” ifadesinin anlamı, yalnızca konuşan kişinin kim olduğuna değil, konuşmanın gerçekleştiği ortama da bağlıdır.
 
Üst